Dirofilaria immitis

De ‘hartwormziekte’ wordt veroorzaakt door de worm Dirofilaria immitis die in de bloedvaten van de longen en in het hart huisvest. De larfjes van deze worm heten microfilariën, deze leven in het bloed van hond en kat. Als een mug dit bloed opzuigt, dan kan deze mug vervolgens een andere hond of kat besmetten. Honden en katten kunnen elkaar dus niet direct besmetten. Besmette muggen komen voor in Zuid-Europa, maar ook al beneden de lijn Parijs-Milaan. Met name in riviergebieden komt de mug veel voor. Besmetting wordt met name opgelopen van april tot oktober (op de Canarische eilanden het hele jaar door).

Hoewel de parasiet ‘hartworm’ heet, is het eigenlijk een worm die in de long-bloedvaten woont. Pas in het laatste stadium gaat de worm ook naar het hart van de hond.

Chronische symptomen

In de hond geeft de hartwormziekte vaak heel lang (maanden tot jaren) geen verschijnselen. Het kan beginnen met een chronische hoest. Later krijgt de hond ademhalingsmoeilijkheden, sloomheid, en soms flauwvallen na beweging. De dierenarts kan op dat moment al afwijkingen aan de longen horen met een stethoscoop.

Het volgende stadium is hartfalen. De buik en poten kunnen opzwellen, de hond krijgt minder eetlust, gewichtsverlies en uitdroging. Op dit moment is door de dierenarts afwijkingen aan het hart te horen met een stethoscoop. Er is een hartruis aanwezig en soms ook atriumfibrillatie.

Plotse dood komt niet vaak voor.

Acute symptomen

De hond kan plotseling ernstig benauwd worden en bloed ophoesten, terwijl de hond hiervoor nog geen verschijnselen had. Dit komt omdat er dan een worm dood is gegaan die een obstructie vormt in de longvaten.

In kleine hondjes kunnen de wormen vanuit de longvaten het hart in klimmen, dan krijgt zo’n hondje het ‘cava syndroom’: ademhalingsmoeilijkheden, hartruisje, en rode / oranje urine. Meestal gaat de hond hier dood aan.

Diagnose

Er zijn verschillende methodes om de hartworm aan te tonen.

Bloedonderzoek naar de larve geeft alleen zekerheid als de uitslag positief is (positief = wel aanwezig). In 30% van de besmette honden is de test negatief. Bloedonderzoek naar sporen van de worm (antigenen) is bij honden redelijk betrouwbaar, vooral bij positieve uitslag. Een andere manier is het aantonen van afweerstoffen in het bloed, dit is redelijk betrouwbaar. Met een röntgenfoto of echo is meer zekerheid te verkrijgen.

Andere methodes om de hartworm aan te tonen zijn niet betrouwbaar.

Verschillende therapieën

Er zijn meerdere medicijnen uitgeprobeerd om de volwassen wormen te doden, maar het probleem is dat deze dode wormen obstructie vormen in de bloedvaten en daardoor gaat de hond dood. Middelen die de wormen heel langzaam doden, dus één voor één, zijn veiliger omdat ze niet in één keer een grote obstructie van dode wormen vormen. Maar dan kan het wel een paar jaar duren voordat de hond hartworm-vrij is, in die periode kan de hond bezweken zijn aan de hartwormziekte zelf.

Daarom wordt bij een hond een risicoschatting gemaakt en wordt afgewogen óf en hoe de hond behandeld moet worden. Er zijn dus verschillende medicijnkuren mogelijk, ook bestaat er een operatie, waarbij de wormen weggehaald worden, maar deze operatie is zelf ook gevaarlijk.

Preventie is dus belangrijk! Maar let op!

Spot-on druppels en pillen die preventief werken tegen hartworm, zijn bedoeld om de larfjes dood te maken in het bloed. Maar de volwassen worm kan er ook dood van gaan, waarna deze worm dan een obstructie gaat vormen in de vaten. Daarom is het gevaarlijk, om een hond die besmet is geraakt, na een paar maanden pas te gaan behandelen. De larfjes zijn grote wormen geworden die in de long bloedvaten zitten.

Behandel uw hond met een van de middelen een maand nadat* er voor het eerst contact kan zijn met de besmette muggen. Herhaal de behandeling iedere maand en nog een maand na het laatste contact met besmette muggen. Dus als u thuiskomt van vakantie is de behandeling nog niet klaar. Als uw hond de laatste maanden in een besmet gebied is geweest en niet preventief is behandeld, dan kunt u waarschijnlijk alsnog behandelen tegen de larven, maar wacht niet te lang, dan zijn de larven al wormen geworden. De fabrikanten van de preventieve middelen raden af, deze behandeling achteraf te geven.

De middelen die preventief werken tegen de hartworm larve, bevatten selamectine, milbemicine of moxidectine (macrocyclische lactonen). Hierbij moet wel opgepast worden met collies, Old English Sheepdogs en gerelateerde rassen of gekruiste rassen. Bij deze honden moet speciale aandacht worden geschonken aan de juiste toediening van het product. In het bijzonder moet orale opname door het behandelde dier en/of andere dieren in de nabije omgeving worden voorkomen.

*) advies gegeven door de ESCCAP.